Tabť Venray! - columns 2008/2009

In 2008 en 2009 schreef Bart Drost - als beeldend therapeut verbonden aan de Kliniek voor Neuropsychiatrie van het Vincent van Gogh Instituut te Venray - columns voor ?Mentaal?, het instituutsblad. Onbezoldigd, wat dacht u anders? Aanvankelijk werden hem 350 woorden ruimte gegeven, later werd het aantal woorden teruggebracht tot 250. Was dit een voorteken?
In deze stukjes vroeg hij aandacht voor wat hij zoal binnen en buiten het instituutsgebeuren was opgevallen.
Toen Mentaal van koers veranderde en van maandblad voor de werknemers van het instituut een cultuuromslag maakte naar een meer glossy reclame-magazine voor de buitenwacht (het zou daarom voortaan slechts 4 maal per jaar verschijnen) besloot hij met het schrijven van zijn columns te stoppen.
Na tien jaar bij het Instituut in dienst als beeldend therapeut heeft Bart Drost per 1 februari 2014 ontslag genomen. Je moet weggaan voor de moeheid toeslaat. Het is genoeg geweest, tijd voor iets nieuws?
Ter afscheid zijn in dit boekje alle Mentaal-columns gebundeld en er zijn enkele stukjes aan toegevoegd, speciaal voor deze gelegenheid geschreven.


*****

April 2008

Het nut van kortstondig meedenken.

Kortgeleden kreeg ik per e-mail de uitnodiging deel te nemen aan een zogenoemde uitwisselingsronde, bedoeld om te inventariseren welke ideeŽn er zoal op de GGZ-NML leven inzake medezeggenschap. Het instituut had er zelfs een bureau voor ingeschakeld. En: er was een prijs te winnen (?!).
Waarom van alle non-verbale therapeuten juist ik deze uitnodiging heb ontvangen, is mij tot op heden een raadsel. Ik heb geen notie van medezeggenschapsraden of ondernemingsraden. Ik ken de ins en outs niet van het werken in een dienstverband. Per slot van rekening is dit het eerste vaste arbeidscontract in mijn leven. Mijn bemoeienis met het instituut reikt op dit moment niet verder dan de afdeling waarvoor en de discipline waarbinnen ik werkzaam ben. Daar heb ik mijn handen aan vol. Maar mijn nieuwsgierigheid won en ik besloot mee te doen.

De bijeenkomst duurde strikt twee uren, waarin ieder zijn zegje deed. Naarmate de tijd verstreek bekroop mij het gevoel dat we aan iets wezenlijks voorbijgingen. Maar binnen het tijdsbestek van deze twee uren kreeg ik mijn gedachten niet spits. In de trein op weg naar huis wist ik wat mijn inbreng had moeten zijn:
een zorginstelling vervreemdt van zichzelf en zijn werknemers wanneer zij een terminologie bezigt die is ontleend aan het bedrijfsleven.

Ter illustratie: zo nu en dan krijg ik mailtjes van ik weet niet precies wie. Mij wordt dan op het hart gedrukt de productiecijfers voor een bepaalde datum in te leveren. Hoezo productiecijfers? Ik kan het werken met patiŽnten toch niet vertalen in termen van productie? Waar slaat dat op? Ik lever geen product. Wat denken ze wel!  Kijk, daar zit ?m volgens mij nu net de clou: deze fabrieksmatige bedrijfsterm brengt een verzakelijking met zich mee, waarin ik mij niet thuis voel. 

Wellicht is het moment aangebroken om in alle geledingen van deze zorginstelling passende, op het lijf van ?de zorg? toegesneden termen te gaan gebruiken, opdat de verzakelijking die in de beleidsvoering zichtbaar wordt de werkvloer niet verder bevuilt. Productiecijfer  wordt zorgcijfer. Ondernemingsraad wordt zorgraad. Immers, we dragen niet alleen zorg voor de patiŽnt, maar toch zeker ook voor elkaar!


*****

Juli 2008

C?est le ton qui fait la musique.

Heeft u dat ook wel eens? Dat u iets meemaakt waarover u zich vreselijk opwindt? Dat u iets overkomt waarover u verschrikkelijk boos bent? Of verontwaardigd? En dat u denkt ?wat heb ik nou aan mijn fiets hangen?? of ? erger ? ?zijn ze nou helemaal gek geworden??

Gebeurt het u ook wel eens dat u zich onheus bejegend voelt, dat u het gevoel heeft belazerd te worden? Of dat u op zijn zachtst gezegd ?met een kluitje in het riet wordt gestuurd??

Hebt u ook wel eens gehad, dat u zichzelf ontzettend druk maakte over het gedrag van iemand, over de beslissingen die iemand nam in zaken die uzelf betreffen en dat u dan een fikse kwaadheid ervoer, woede zelfs?
En dat wanneer u dan die kwaadheid jegens die persoon uitspreekt, kenbaar maakt, dat dan uw kwaadheid wordt overschreeuwd door de kwaadheid van juist de persoon wiens optreden u zo kwaad maakt?

Wat doet u dan? Spontaan ontploffen? Wikken en wegen? Uzelf verschuilen in de verste hoek? Lijdzaam toezien? Troepen om u heen verzamelen? De grote klok luiden? De kop in ?t zand steken? De oorlog verklaren of de lieve vrede bewaren?

Enkele weken geleden werd mij van hogerhand medegedeeld dat mij van de ene op de andere dag mijn therapielokaal werd afgenomen. Een dienstbevel, anders kan ik het niet noemen. Geen overleg. En niemand die mij helder inzicht kon verschaffen in het hoe en waarom van deze beslissing. Het had iets te maken met herschikking, ruimte die opgeŽist werd, weet ik veel. Mijn broek zakte me welhaast op mijn schoenen. 

De patiŽnten die bij mij therapie volgen heb ik natuurlijk mee moeten delen dat ?ons? therapielokaal wellicht gaat verdwijnen. ?Hoe kun jij je jouw lokaal zomaar laten afpakken, Bart??, vroeg een van hen. Ik stond met de mond vol tanden. Met moeite heb ik hen ervan kunnen weerhouden in optocht met spandoek en al over het terrein te gaan lopen. Actie! Blijf maar rustig.

Wie zijn werk goed wil doen, moet met alle geledingen in gesprek blijven. En dan de juiste toon aanslaan.


*****

September 2008

Ik krab wat op mijn hoofd en loop het lokaal uit.

Ik krab wat op mijn hoofd...

Een schijnbaar niemendalletje. Maar wat betekent het? Dat ik op moet letten!
?Het moment? is van belang in mijn werk. Ik probeer telkens opnieuw te ontdekken welke interventie het meest geschikt is voor de patiŽnt. Het komt nauw, hoe dichtbij je bij iemand kunt komen, mag komen, hoelang je bij iemand kunt zijn, mag zijn. Wat het best werkt, het meest bijdraagt tot bewust beeldend werken is afhankelijk van de persoon, van het tijdsmoment, van het werkstuk waarmee de patiŽnt bezig is. De juiste snaar raken, het goede moment vinden om de vinger op de gevoelige plek te leggen.

...en loop het lokaal uit.

Het ?zich bewegen? is essentieel in mijn therapie: het is van belang dat de patiŽnt in beweging komt ťn dat ikzelf als therapeut in beweging ben. Letterlijk soms: lopen van de een naar de ander; aandacht hier, aandacht daar. Wanneer ik de ene patiŽnt aanspreek, kan ik tussendoor naar de ander overhoppen, en weer terug. Even weg. Samen met de patiŽnt zoek ik naar de beweging die bij hem past: langzaam of snel, naar boven of naar beneden, krachtig of zwak; naar de vorm die bij hem past: groot of klein, vol of leeg, zwaar of licht; naar de kleur, het materiaal waarin hij deze beweging het best kan meemaken en beleven.


Krabben op mijn hoofd als teken van alertheid; even het lokaal uit om met frisse blik terug te keren.


*****

April 2009

Kunstenaars lijden/leiden
(doorhalen wat niet van toepassing is)


Afgelopen maand heb ik van nabij mogen meemaken hoe de mensen in de KunstWerkPlaats, verbonden aan de GGZNML in de weer zijn met verf, potlood, klei enzovoorts.
Mij was gevraagd een workshop te verzorgen. Nu ben ik altijd een beetje wantrouwig wanneer er om workshops gevraagd wordt. Wat willen de mensen dan zoal workshoppen? Welke behoefte heeft men en welk doel wordt gediend?

Mij werd snel duidelijk dat er vanuit de deelnemers een roep is om begeleiding, niet in de strikte zin van ?aan de hand genomen worden?  maar meer iets als ?in gesprek gaan over het beeldend werk?. Immers de mensen die op de KWP aan de slag zijn weten van wanten, kennen het klappen van de beeldende zweep. Het enige waar ze zo nu en dan mee zitten is de vraag ?Wat nu? Ben ik op de goede weg?? Ze hebben soms behoefte aan een frisse wind.

In mijn academietijd was het in zwang om zo nu en dan in het beeldend werk ?vast? te zitten. Toen ik eenmaal mijn diploma behaald had besloot ik nooit meer vast te willen zitten: de lijdende kunstenaar verbannen als romantisch icoon. De (belang)rijkste drijfveren in het kunstenaarsvak zijn de behoefte om scheppend bezig zijn en het plezier in het communiceren via beelden.

Mijn workshop zou je ?leiden om niet te lijden? kunnen noemen. Als je zelf niet meer de teugels kunt hanteren, geef ze dan even over aan een ander. Samen mennen is de kunst.


Terug naar archief

Next

Bart Drost

vrij kunstenaar

Graafseweg 183a
6531ZR Nijmegen